Choć o przedwczesnym dojrzewaniu najczęściej mówi się w kontekście dziewczynek, problem ten dotyczy także chłopców i to częściej, niż mogłoby się wydawać. Z medycznego punktu widzenia o przedwczesnym dojrzewaniu u chłopców mówimy wtedy, gdy pierwsze objawy rozwoju płciowego pojawiają się przed ukończeniem 9. roku życia. Zjawisko to, choć znacznie rzadsze niż u dziewczynek, może mieć poważne konsekwencje fizyczne i psychiczne, dlatego warto wiedzieć, jak je rozpoznać.
Przedwczesne dojrzewanie u chłopców objawia się powiększeniem jąder i prącia, pojawieniem się owłosienia łonowego i pachowego, zmianą zapachu ciała, obniżeniem głosu i nagłym skokiem wzrostu. Do często bagatelizowanych objawów należą zmiany zachowania: nadpobudliwość, drażliwość, wybuchy złości czy przedwczesne zainteresowanie tematami seksualnymi. Zdarza się, że dzieci same nie rozumieją, co się z nimi dzieje, co może prowadzić do wycofania społecznego lub trudności w szkole.
Więcej o zdrowiu dzieci i nastolatków, również w kontekście hormonalnym, przeczytasz na stronie Piramida Zdrowia Intymnego.
Przyczyny przedwczesnego dojrzewania u chłopców
W około 50% przypadków przedwczesne dojrzewanie u chłopców ma charakter idiopatyczny i nie udaje się ustalić jego konkretnej przyczyny. Jednak w pozostałych przypadkach może być ono sygnałem poważnych problemów zdrowotnych. Wśród najczęstszych przyczyn wymienia się guzy nadnerczy, nowotwory jąder, torbiele w okolicy przysadki mózgowej, a także wady rozwojowe mózgu. Nie bez znaczenia pozostaje też wpływ środowiska. Coraz częściej mówi się o związku między przedwczesnym dojrzewaniem u chłopców a ekspozycją na substancje zaburzające gospodarkę hormonalną, takie jak ftalany, parabeny czy pestycydy.
Kiedy zgłosić się do specjalisty?
Rodzice, którzy zauważą niepokojące objawy przed 9. rokiem życia, powinni niezwłocznie skonsultować się z pediatrą. Lekarz pierwszego kontaktu skieruje chłopca do endokrynologa dziecięcego. Diagnoza obejmuje zazwyczaj badania hormonalne (testosteron, LH, FSH), USG jąder i nadnerczy, a czasem także rezonans magnetyczny mózgu. Wczesne wykrycie problemu może zapobiec poważnym powikłaniom, takim jak niski wzrost końcowy, problemy z tożsamością płciową czy zaburzenia emocjonalne.
Leczenie i wsparcie emocjonalne
W przypadku potwierdzenia diagnozy, leczenie przedwczesnego dojrzewania u chłopców polega najczęściej na podawaniu analogów hormonu GnRH, które hamują zbyt szybkie procesy dojrzewania. Terapia może trwać kilka lat w zależności od przyczyny i tempa rozwoju. Oprócz leczenia farmakologicznego, bardzo ważne jest wsparcie psychiczne, zarówno dla dziecka jak i jego rodziny. Dzieci, które rozwijają się szybciej niż rówieśnicy, często doświadczają trudności w relacjach społecznych i w szkole. Dlatego pomoc psychologa lub psychoterapeuty może być nieoceniona.
Przedwczesne dojrzewanie u chłopców to złożony temat, który wymaga większej uwagi niż dotychczas. Choć zdarza się rzadziej niż u dziewczynek, jego konsekwencje mogą być równie poważne. Wczesna diagnoza, odpowiednia terapia i troskliwa opieka emocjonalna są niezwykle ważne, by dziecko przeszło przez ten okres bezpiecznie i świadomie. Jeśli masz wątpliwości co do tempa rozwoju swojego syna, to nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Lepiej zareagować za wcześnie niż za późno.